گیاه بارهنگ (Plantago major)، که اغلب در کنار مسیرها و فضاهای سبز میروید، گوهری پنهان در دنیای گیاهان دارویی است. آنچه این گیاه ساده را به یک داروی استثنایی تبدیل میکند، دانه بارهنگ یا همان بذر بارهنگ است. این دانههای ریز، پس از تماس با آب، مادهای ژلاتینی و غلیظ به نام لعاب بارهنگ تولید میکنند که خواص درمانی شگفتانگیزی دارد. بارهنگ در طب سنتی و بارهنگ در طب اسلامی به عنوان یک مرهم داخلی برای تسکین التهاب، ترمیم زخمها و پاکسازی مجاری بدن شناخته میشود. دمنوش بارهنگ و بهخصوص جوشانده بارهنگ، روشی مؤثر برای آزادسازی این لعاب بارهنگ و بهرهمندی از فواید بیشمار آن است.

خواص بارهنگ بسیار گسترده است، اما عمده شهرت آن به دلیل تأثیرات بینظیرش بر دو سیستم اصلی بدن، یعنی گوارش و تنفس است.
بارهنگ برای معده و روده یک پناهگاه امن است. لعاب تولید شده از دانهها مانند یک لایه محافظ، کل دستگاه گوارش را میپوشاند.
بارهنگ برای زخم معده و تسکین درد معده: این لایه محافظ از تماس اسید معده با دیوارههای آسیبدیده جلوگیری کرده و به فرآیند ترمیم زخم کمک میکند. این خاصیت، آن را به یک درمان خانگی عالی برای معده درد تبدیل کرده است.
بارهنگ برای روده و خواص بارهنگ برای روده بزرگ: این گیاه هم برای یبوست و هم برای اسهال مفید است! فیبر و لعاب موجود در آن، حجم مدفوع را تنظیم کرده و به عنوان یک ملین طبیعی در درمان بارهنگ برای یبوست عمل میکند. همزمان، خاصیت قابض بودن آن به رفع اسهال کمک میکند.
رفع گاز معده و قولنج شکم: بارهنگ ضد التهاب است و با کاهش التهاب در دستگاه گوارش، به رفع گاز معده و تسکین دردهای ناشی از قولنج شکم کمک میکند.
بارهنگ برای ریه و مجاری تنفسی یک داروی کلاسیک و اثباتشده است.
بارهنگ برای سرفه و گلودرد: لعاب آن گلو را نرم کرده، التهاب را کاهش میدهد و به عنوان یک ضد سرفه طبیعی عمل میکند. این خاصیت، بارهنگ برای گلودرد را به یکی از اولین گزینهها در سرماخوردگی تبدیل میکند.
بارهنگ برای آسم و تقویت سیستم تنفسی: خاصیت ضد التهابی و خلطآور بودن بارهنگ به باز شدن مجاری تنفسی و تخلیه خلط کمک کرده و میتواند در مدیریت علائم آسم و تقویت سیستم تنفسی مؤثر باشد.
خواص ضد باکتری و ضد ویروس: این ویژگیها به مبارزه با عوامل عفونی در دستگاه تنفسی کمک شایانی میکند.
بارهنگ ضد التهاب: این خاصیت نه تنها در داخل بدن، بلکه به صورت موضعی برای درمان ورم و التهابات پوستی نیز کاربرد دارد.
بارهنگ برای عفونت: به دلیل خواص ضد باکتری، در پاکسازی بدن از عفونتها، به ویژه عفونتهای ادراری و گوارشی، مؤثر است.
بارهنگ برای تب: به عنوان یک ضد تب طبیعی، به کاهش دمای بدن در هنگام بیماری کمک میکند.
بارهنگ برای پوست: از جوشانده غلیظ آن میتوان برای تسکین زخمها، سوختگیها و گزیدگی حشرات استفاده کرد.

بر اساس منابع بارهنگ در طب سنتی، این گیاه دارای طبع سرد و خشک است.
این طبع آن را برای افراد گرممزاج (صفراوی و دموی) بسیار مناسب میسازد.
سردی آن به کاهش التهاب، حرارت کبد و تب کمک میکند و خشکی آن در کنترل رطوبتهای اضافی بدن (مانند اسهال یا خلط زیاد) مؤثر است.
مصلح: برای افراد سردمزاج، مصرف آن باید همراه با مصلحات گرمی مانند عسل یا نعناع باشد تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود.
۱. جوشانده بارهنگ و نعناع (مشهورترین روش برای معده):
این ترکیب یک درمان کلاسیک برای مشکلات گوارشی است.
یک قاشق غذاخوری بارهنگ خشک را با یک قاشق غذاخوری عرق نعناع یا چند برگ نعناع تازه در یک لیوان آب بریزید.
اجازه دهید به مدت ۲-۳ دقیقه به آرامی بجوشد.
سپس شعله را خاموش کرده و ۱۰ دقیقه صبر کنید تا دم بکشد.
میتوانید آن را با کمی بارهنگ و عسل شیرین کرده و میل کنید.
۲. دمنوش بارهنگ (روش سادهتر):
یک قاشق غذاخوری دانه بارهنگ را در یک فنجان آب جوش ریخته و روی آن را بپوشانید.
پس از ۱۰-۱۵ دقیقه که دانهها لعاب دادند، آن را مصرف کنید.
۳. ترکیب بارهنگ با عناب:
این ترکیب برای سرفههای خشک و تقویت ریه فوقالعاده است. چند عدد عناب را به جوشانده بارهنگ خود اضافه کنید.
۴. ترکیب بارهنگ و شیر:
برای سرفههای خشک و شدید و نرم کردن سینه، میتوانید جوشانده بارهنگ را پس از ولرم شدن با کمی شیر گرم مخلوط کنید.

ویژگی | دمنوش بارهنگ | گل ختمی | چهارتخمه |
|---|---|---|---|
طبع | سرد و خشک | سرد و تر | معتدل |
تمرکز اصلی | التیام معده، روده و سیستم تنفسی (دوکاره) | نرمکننده سینه، خلطآور و رفع گرفتگی صدا | ترکیبی جامع برای سرماخوردگی، سرفه و گلودرد |
ایدهآل برای… | افراد با زخم معده، رفلاکس، یبوست و سرفههای عفونی. | افراد با سرفههای خشک، گلودرد شدید و مشکلات کلیوی. | درمان عمومی علائم سرماخوردگی و آنفولانزا. |
نکته کلیدی | خاصیت قابض و ضداسهال قوی در کنار خاصیت ملین. | لعاب بسیار زیاد و مناسب برای خشکی مخاطها. | ترکیبی از چندین گیاه (از جمله بارهنگ) برای اثر همافزایی. |
لینک خرید | خرید بارهنگ |
۱. بارهنگ برای لاغری مفید است یا چاقی؟
این گیاه به طرز جالبی میتواند هر دو نقش را ایفا کند. بارهنگ برای لاغری: به دلیل فیبر بالا و ایجاد حس سیری، میتواند اشتها را کنترل کند. بارهنگ برای چاقی: با بهبود هضم و جذب مواد مغذی در افراد لاغر، میتواند به افزایش وزن سالم کمک کند. کلید، زمان مصرف است: قبل از غذا برای لاغری، بعد از غذا برای کمک به هضم و جذب.
۲. آیا مصرف بارهنگ برای نوزادان مجاز است؟
بارهنگ برای نوزادان باید با احتیاط فراوان و فقط با مشورت پزشک متخصص اطفال مصرف شود. به دلیل خطر خفگی ناشی از لعاب غلیظ و تأثیر بر دستگاه گوارش حساس نوزاد، مصرف خودسرانه آن اکیداً ممنوع است.
۳. حکم مصرف بارهنگ در دوران بارداری چیست؟
مصرف بارهنگ در دوران بارداری توصیه نمیشود. برخی ترکیبات موجود در آن ممکن است باعث تحریک انقباضات رحمی شوند. همیشه قبل از مصرف هرگونه گیاه دارویی در این دوران با پزشک خود مشورت کنید.
۴. آیا بارهنگ بر فشار خون و قند خون تأثیر دارد؟
بله. بارهنگ و فشار خون: به دلیل خاصیت ادرارآوری میتواند به کاهش فشار خون کمک کند. بارهنگ برای کاهش قند خون: فیبر موجود در آن میتواند جذب قند را کند کرده و برای افراد مبتلا به دیابت مفید باشد. با این حال، نباید جایگزین داروهای اصلی شود و افراد باید در مصرف آن احتیاط کنند.
۵. از کجا میتوانم بارهنگ باکیفیت تهیه کنم؟
برای خرید بارهنگ، میتوانید به عطاریهای معتبر مراجعه کنید. بارهنگ اصل، تمیز، بدون خاک و سنگریزه است. شما میتوانید بارهنگ فلهای یا بستهبندی شده (که اغلب بهداشتیتر است) تهیه کنید. قیمت بارهنگ معمولاً مناسب و اقتصادی است و بارهنگ خشک و ارگانیک بهترین گزینه برای مصارف درمانی است.
۶. آیا بارهنگ ضد حساسیت است؟
بله، بارهنگ ضد حساسیت است. خواص ضدالتهابی آن میتواند به تسکین علائم حساسیتهای فصلی و پوستی کمک کند.
۷. بهترین روش استفاده از بارهنگ برای درمان خانگی ورم چیست؟
برای درمان ورم مفاصل یا التهاب پوستی، میتوانید برگ تازه گیاه بارهنگ را بکوبید و به صورت ضماد روی محل قرار دهید. همچنین نوشیدن جوشانده آن به کاهش التهاب داخلی کمک میکند.