سرمه یک ماده آرایشی سنتی و تیره‌رنگ است که برای آرایش و تقویت ظاهر چشم‌ها استفاده می‌شود. در گذشته، سرمه را از مواد معدنی یا دوده‌ی خالص و فرآوری‌شده تهیه می‌کردند و امروز نیز به‌صورت پودری یا آماده در بسته‌بندی‌های مختلف عرضه می‌شود. سرمه‌ی موجود در تصویر داخل ظرف شیشه‌ای کوچک و ساده‌ای قرار دارد که برای نگهداری و استفاده‌ی آسان مناسب است. این نوع بسته‌بندی کمک می‌کند محتوا تمیز بماند و مقدار مصرف به‌خوبی کنترل شود.
سرمه اثمد (Ismid) نوعی سرمه است که از سنگ معدنی خاصی به همین نام تهیه می‌شود. این سنگ که در واقع نوعی «سنگ آنتیموان» است، در طب سنتی و روایات دینی جایگاه ویژه‌ای دارد و با سرمه‌های معمولی (که از دوده یا ترکیباتی مثل زغال به دست می‌آیند) متفاوت است.

نحوه مصرف سرمه معمولاً با میل سرمه، گوش‌پاک‌کن تمیز یا ابزار مخصوص انجام می‌شود. مقدار کمی از پودر را برمی‌دارند و به‌آرامی داخل پلک پایین یا روی خط مژه‌ها می‌کشند. بهتر است از وسایل تمیز استفاده شود تا آلودگی وارد چشم نشود. اگر سرمه برای مصرف چشمی انتخاب می‌شود، باید از بهداشتی بودن و مناسب بودن آن برای چشم اطمینان داشت، چون برخی انواع نامرغوب ممکن است باعث سوزش یا حساسیت شوند.

سرمه علاوه بر کاربرد آرایشی، در فرهنگ سنتی ایران جایگاه قدیمی دارد و به‌عنوان محصولی ساده، کاربردی و ماندگار شناخته می‌شود